Bài 4: Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li

Khái niệm

– Phản ứng xảy ra trong dung dịch các chất điện li gọi là phản ứng trao đổi ion.

– Phương trình ion rút gọn cho biết bản chất của phản ứng trong dung dịch các chất điện li.

Điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion

Tạo chất kết tủa

$\mathrm{VD}: {\mathrm{BaCl}}_2 + {\mathrm{Na}}_2{\mathrm{SO}}_4 \to {\mathrm{BaSO}}_4 \downarrow + 2\mathrm{NaCl} \left(1\right)$

${\mathrm{Ba}}^{2+}+2{\mathrm{Cl}}^{–}+2{\mathrm{Na}}^{+}+{{\mathrm{SO}}_4}^{2–} \mathbf{\to } \mathrm{BaSO}4\downarrow +2{\mathrm{Na}}^{+}+2{\mathrm{Cl}}^{–}$

${\mathrm{Ba}}^{2+} + {{\mathrm{SO}}_4}^{2–} \to \mathrm{BaSO}4 \downarrow \left(2\right)$

(2) là phương trình ion rút gọn của (1)

Tạo chất điện li yếu

• Phản ứng tạo thành nước

$$\begin{gathered} \mathrm{VD}: \mathrm{Mg}(\mathrm{OH}{)}_{2 }+ \mathrm{HCl} \to {\mathrm{MgCl}}_2 + {\mathrm{H}}_2\mathrm{O} \\ \mathbf{Pt}\mathbf{ }\mathbf{thu}\mathbf{ }\mathbf{gọn}\mathbf{:} \mathrm{Mg}(\mathrm{OH}{)}_{2 }+ {\mathrm{H}}^{+} \to {\mathrm{Mg}}^{2+} +{\mathrm{H}}_2\mathrm{O} \end{gathered}$$

• Phản ứng tạo thành axit yếu

$$\begin{gathered} \mathrm{Vd}: {\mathrm{CH}}_3\mathrm{COONa} + \mathrm{HCl} \to {\mathrm{CH}}_3\mathrm{COOH} + \mathrm{NaCl} \\ \mathbf{Pt}\mathbf{ }\mathbf{thu}\mathbf{ }\mathbf{gọn}:\hspace{0.17em} {\mathrm{CH}}_3{\mathrm{COO}}^{–} + {\mathrm{H}}^{+} \to {\mathrm{CH}}_3\mathrm{COOH} \end{gathered}$$

Phản ứng tạo khí

$$\begin{gathered} \mathrm{Vd}: {\mathrm{CaCO}}_3 + 2\mathrm{HCl} \to {\mathrm{CaCl}}_{2 }+ {\mathrm{CO}}_2 + {\mathrm{H}}_2\mathrm{O} \\ \mathbf{Pt}\mathbf{ }\mathbf{thu}\mathbf{ }\mathbf{gọn}: {\mathrm{CaCO}}_3 + 2{\mathrm{H}}^{+} \to {\mathrm{CO}}_2\uparrow + {\mathrm{H}}_2\mathrm{O} + {\mathrm{Ca}}^{2+} \end{gathered}$$